Bir mesaja verilen cevabı defalarca düşünmek, karar vermeden önce çevreye danışmak ya da hayır diyemediği için kendini yorgun hissetmek, onay ihtiyacının tanıdık belirtileridir. Başkalarının fikrini önemsemek sağlıklı bir sosyal beceridir. Sorun, kendi değerimizi tamamen dışarıdan gelen tepkilere bağladığımızda başlar. Bu ihtiyaç tamamen yok edilmez, ancak etkisi belirgin biçimde azaltılabilir.
Onay ihtiyacı nereden gelir?
Çoğu zaman kökeni çocukluğa uzanır. Sevgi ve ilginin başarıya, uslu olmaya ya da beklentileri karşılamaya bağlı olduğu bir ortamda büyüyen kişi, değerli olmanın koşulu olduğunu öğrenir. Eleştirilmiş, kıyaslanmış ya da duyguları geçiştirilmiş olmak da benzer bir iz bırakabilir. Yetişkinlikte bu durum mükemmeliyetçilik, çatışmadan kaçınma ve sürekli iyi izlenim bırakma çabası olarak görünür. Kökeni fark etmek suçlu aramak için değil, otomatik tepkilerinizi anlamak için faydalıdır.
Kendi iç sesinizi fark etmeyi öğrenin
Bir karar almadan önce kendinize “Ben ne istiyorum?” sorusunu sorun ve cevabı, başkasına danışmadan önce yazın. Bu küçük alışkanlık, kendi tercihlerinizle temas kurmanızı sağlar. Gün sonunda de şu üç şeye bakabilirsiniz: Bugün hangi anlarda başkasını memnun etmek için kendi isteğimden vazgeçtim? Bunu yaparken ne hissettim? Farklı davransaydım gerçekte ne olurdu? Çoğu zaman korkulan sonucun beklenenden çok daha hafif olduğunu görürsünüz.
Küçük riskler alarak alıştırma yapın
Alışkanlığı bir anda değiştirmek zordur; düşük riskli denemelerle başlamak daha gerçekçidir. Gidilecek yeri başkası seçsin diye beklemek yerine tercihinizi söyleyin. Katılmadığınız bir görüşe nazikçe farklı düşündüğünüzü belirtin. Her istek karşısında hemen evet demek yerine “Bakıp size döneyim” cümlesini kullanın. Bu süre, otomatik onaylamayı durdurup gerçekten isteyip istemediğinizi düşünmenize imkân tanır. Karşı tarafın hoşnutsuz görünmesi, hatalı davrandığınız anlamına gelmez; sadece bir tepkidir ve geçicidir.
Ne zaman destek almalı?
Onay ihtiyacı yoğun kaygıya, ilişkilerde sürekli kendinden taviz vermeye, değersizlik duygusuna ya da günlük işleyişin bozulmasına yol açıyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla çalışmak yararlı olabilir. Terapi sürecinde bu kalıpların geçmişteki kaynağı ele alınır, düşünce ve davranış alışkanlıkları güvenli bir ortamda yeniden yapılandırılır.
Başkalarının görüşü size bilgi verebilir, ama kim olduğunuza karar vermez. Küçük ve düzenli adımlarla kendi değerlerinize yaslanmak, zamanla hem kararlarınızı hem ilişkilerinizi daha dengeli hale getirir.